WINOROŚL, roślina, która zmieniła świat Część 2 – Z prawem, winem i zdrowiem „na ty”

WINOROŚL, roślina, która zmieniła świat Część 2 – Z prawem, winem i zdrowiem „na ty”

Artykuł napisałem w 2006 roku, od tego wiele się zmienio w zakresie przepisów prawnych. Wkrótce przedstawię najnowsze opracowanie tego tematu.

W Polsce zasady wyrobu fermentowanych napojów winiarskich, obrotu wyrobami winiarskimi, zasady wykonywania działalności gospodarczej w zakresie wyrobu i rozlewu wyrobów winiarskich oraz organizacji rynku wina reguluje ustawa z 22 stycznia 2004 r. o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina (Dz. U. 2004, nr 34, poz. 292 z późn. zm. – ustawa weszła w życie z dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej), która podaje między innymi, jakie wyroby uznajemy za wyroby winiarskie.

Są nimi: fermentowane napoje winiarskie (razem osiem rodzajów napojów) oraz wyroby winiarskie gronowe, w tym: wina gronowe, wina gronowe musujące lub półmusujące, wina gronowe musujące gazowane lub półmusujące, wina gronowe likierowe, aromatyzowane wina gronowe, aromatyzowane napoje winopochodne gronowe oraz aromatyzowane koktajle winopodobne gronowe. Przepisów ustawy nie stosuje się do wyrobów winiarskich wytworzonych domowym sposobem na własny użytek i nieprzeznaczonych do obrotu.

Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 stycznia 2005 r. w sprawie odmian winorośli przeznaczonych do uprawy w celu pozyskiwania winogron do wyrobu win gronowych. (Dz. U. 2005, nr 14, poz. 121) ustala, że w celu pozyskiwania winogron do wyrobu win gronowych można uprawiać w Polsce 39 odmian winorośli o owocach jasnych, 5 odmian o owocach różowych lub czerwonych (Fr 868-59, Kernling, Pinot Gris, Siegerrebe, Traminer) i 32 odmiany o owocach ciemnych. Dzięki Rozporządzeniu Rady (WE) nr 2165/2005 z 20 grudnia 2005 r., zmieniające Rozporządzenie Rady (WE) nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina, Polska została zaliczona do strefy A uprawy winorośli oraz otrzymała możliwość sprzedaży wina gronowego na rynku unijnym.

Oczekiwana przez polskich producentów wina ustawa o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz niektórych innych ustaw została ostatecznie uchwalona przez Sejm RP, już po senackich poprawkach, w dniu 18 października 2006 r. Ustawa ta wprowadza ważne dla polskich winogrodników zmiany w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. 2004, nr 42, poz. 386, z późn. zm.), a także zmiany w ustawie o wyrobie i rozlewie wyrobów winiarskich, obrocie tymi wyrobami i organizacji rynku wina. W Polsce obecnie wzrasta zainteresowanie uprawą winorośli, a przede wszystkim tych odmian, które są przeznaczone do wyrobu wina.

Największa winnica w Polsce znajduje się na Dolnym Śląsku, koło Wrocławia. Dolny Śląsk razem z Ziemią Lubuską oraz Podkarpacie i Małopolska to najlepsze regiony w Polsce do produkcji polskiego wina gronowego. Zgodnie z danymi Powszechnego Spisu Rolnego z 2002, winnice w Polsce zajmowały prawie 160 ha w 1933 gospodarstwach. Zmiana przepisów prawnych spowoduje, że powierzchnia winnic z odmianami do wyrobu wina wzrośnie, lecz jednak tylko do określonego poziomu.

O przepisach można mówić wiele, są oczywiście ważne, ale nie mogą być ważniejsze od samego wina. Zatem do rzeczy, a rzecz będzie o winie.

Powierzchnia uprawy winorośli na świecie w 2004 roku to około 7 905 tys. ha, w tym w Europie winnice zajmowały 59,7% tej powierzchni, w Azji – 21,5% (m.in. Chiny – 487 tys. ha), w Ameryce – 11,9% (m.in. USA – 399 tys. ha, Argentyna – 217 tys. ha, Chile – 191 tys. ha), w Afryce – 4,5% (m.in. Afryka Południowa – 133 tys. ha) i Oceanii – 2,4%.

W krajach Unii powierzchnia zajęta przez winorośl w 2005 r. to 3 346 tys. ha (w tym: Hiszpania – 1 105 000, Francja – 897 000, Włochy – 727 000, Portugalia – 237 000, Niemcy – 104 000, Grecja – 66 000, Austria – 51 000 i Wielka Brytania – 1 000 ha). Uprawa winorośli w Szwajcarii zajmowała 15 tys. ha, w Rumunii 218 tys. ha i Mołdawii 147 tys. ha. Szacuje się, że około 80% produkcji winogron na świecie służy do produkcji wina. Ile litrów wina produkuje się na świecie? Produkcja w okresie 2005–2006 została oszacowana na 279 650 tys. hl (z czego mię- dzy innymi: USA – 21 000 tys. hl, Argentyna – 15 200 tys. hl, Australia – 13 250 tys. hl, Afryka Południowa – 8 450 tys. hl, Chile – 6 700 tys. hl, Chiny – około 3 000 tys. hl, Rumunia – 5 500 tys. hl). W Unii Europejskiej wyprodukowano w sezonie 2005–2006, według szacunków, 168 355 tys. hl (w tym: Francja – 51 600 tys. hl, Włochy – 52 745 tys. hl, Hiszpania – 36 325 tys. hl, Niemcy – 9 100 tys. hl, Portugalia – 7 253 tys. hl). A ile wypija się tego napoju bogów? Na świecie w sezonie 2002–2003 wypito 227100 tys. hl (w tym: UE – 127 044 tys. hl, USA – 22 500 tys. hl, Argentyna – 11 900 tys. hl, Australia – 4000 tys. hl). W krajach Unii Europejskiej natomiast w okresie 2004–2005 wypito około 134 175 tys. hl, (w tym: Francja – 30 669 tys. hl, Włochy – 28 207 tys. hl, Niemcy – 19 442 tys. hl, Hiszpania – 15 120 tys. hl, Wielka Brytania – 12 101 tys. hl.).

„Na ogół ludzi nie zachwyca smak wina, gdy próbują je po raz pierwszy. Wino zawiera bowiem wiele substancji, które mogą drażnić osobę nieprzyzwyczajoną, jednak to one wła- śnie powodują, że wino jest idealnym napojem towarzyszącym różnym potrawom. (…) Upodobanie do wina nie jest więc cechą wrodzoną; to coś czego się trzeba nauczyć” (Pedersen J. M. i Ronold A., Wina świata, 2006). Czy warto się tego nauczyć? Na pewno tak! „Wszystkie skarby świata nie są tyle warte, co w odpowiedniej chwili kieliszek najlepszego wina” (przysłowie chińskie), „Wina nie pije się po to, aby upaść, ale aby się podnieść” (perskie), „Aby poznać dobre wino, wcale nie trzeba mieć dobrej pamięci” (francuskie), „Żelazo poznaje się w ogniu, człowieka przy winie” (japońskie). Tak więc, na podstawie treści wyżej przedstawionych przysłów możemy domyślić się, że już nasi przodkowie wiedzieli, że warto pokochać wino. A pokochać je na pewno jest warto, bo jak podaje literatura, stosując odpowiednią dietę (zwłaszcza śródziemnomorską – śródziemnomorska piramida żywieniowa), pijąc wino w umiarkowanych ilościach oraz prowadząc aktywny tryb życia możemy skutecznie zadbać o swoje zdrowie (por. tab.1).

W tab. 2 przedstawiono wyniki badań duńskich naukowców, które wyraźnie udowadniają, że umiarkowane picie wina wpływa bardzo korzystnie na zdrowie konsumenta, bo znacznie zmniejsza śmiertelność na skutek chorób wieńcowych i udaru mózgu, od 31 do 56%. Starożytni mieszkańcy Rzymu nigdy nie pijali czystego wina, ale zawsze dolewali do niego wody. Mieszając wodę z winem, przestrzegano określonych zasad: więcej wody do ciężkich win, a mniej wody do lekkich. Oczywiście już wtedy w gospodach fałszowano wino nadmiernie rozcieńczając je wodą. Na ścianie tawerny w Pompejach znaleziono napis „Może wkrótce oszukańczy karczmarzu poczujesz boski gniew. Ty, który ludziom sprzedajesz wodę, a sam wypijasz czyste wino” (Casson L., Podróże w starożytnym świecie, 1981). Pijąc wino, oczywiście zawsze w leczniczych ilościach i raczej bez dodatku wody musimy pamiętać, że przy konwencjonalnej uprawie winorośli są stosowane w dużych ilościach pestycydy, które chronią rośliny przed chwastami, chorobami i szkodnikami. Niestety, pozostałości stosowanych w winnicy chemicznych środków ochrony roślin są znajdowane potem w winogronach, no i oczywi ście w winie.

Urząd Badań Chemicznych i Weterynaryjnych w Stuttgarcie przeprowadził badania nad zawartością pestycydów w winogronach deserowych i pozyskiwanych do wyrobu win gronowych pochodzących z kilkunastu krajów. Stwierdzono, że próbki z pozostałościami pestycydów (> 0,01 mg/kg) w 2003 roku stanowiły – 95%, w 2004 roku – 91% i w 2005 roku – 98% wszystkich badanych próbek. Je śli chodzi o próby, które zawierały pozostałości różnych pestycydów, to w tych samych latach stwierdzono odpowiednio 83, 77 i 90% pobranych do analiz prób (tab. 3).

Czy mamy szansę, żeby zjeść winogrona i wypić wino bez pestycydów? Odpowiedź brzmi tak! Oczywiście z plantacji prowadzonych metodami ekologicznymi, spełniającymi wymogi Rozporządzenia Rady 2092/91/ EWG (Dz. Urz. WE L 198, 22.07.1991 r., z późn. zm.) w sprawie produkcji ekologicznej produktów rolnych oraz znakowania produktów rolnych i środków spożywczych (Rada Wspólnot Europejskich, 1991). Napiszemy o tym już wkrótce, w trzeciej części naszej opowieści o „Winorośli – roślinie, która zmieniła świat”.

Podstawowe akty prawne regulujące rynek wina w Unii Europejskiej w 2006 roku:

1) Rozporządze nie Rady (WE) nr 1493/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wina;

2) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1227/2000 z dnia 31 maja 2000 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina, w odniesieniu do potencjału produkcyjnego;

3) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1607/2000 z dnia 24 lipca 2000 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia (WE) nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina, w szczególności tytułu odnoszącego się do wina gatunkowego produkowanego w określonych regionach;

4) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 1622/2000 z dnia 24 lipca 2000r. ustanawiające niektóre szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia (WE) nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina oraz wspólnotowy kodeks praktyk i procesów enologicznych;

5) Rozporzą- dzenie Komisji (WE) nr 1623/2000 z dnia 25 lipca 2000 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia (WE) nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina w odniesieniu do mechanizmów rynkowych;

6) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 2729/2000 z dnia 14 grudnia 2000 r. ustanawiające szczegółowe przepisy wykonawcze w sprawie kontroli w sektorze wina;

7) Rozporzą- dzenie Komisji (WE) nr 753/2002 z dnia 29 kwietnia 2002 r. ustanawiające niektóre zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 odnośnie opisu, oznaczania, prezentacji i ochrony niektórych produktów sektora wina, zmienione przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 316/2004 z dnia 20 lutego 2004 r. zmieniające rozporządzenie Komisji (WE) nr 753/2002 ustanawiające niektóre zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1493/1999 odnośnie opisu, oznaczania, prezentacji i ochrony niektórych produktów sektora wina;

8) Rozporządzenie Komisji (WE) nr 884/2001 z dnia 24 kwietnia 2001 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania dotyczące dokumentów towarzyszących przewozowi produktów winiarskich oraz rejestrów prowadzonych w sektorze wina;

9) Rozporządzenie Rady (WE) nr 2165/2005 z dnia 20 grudnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1493/1999 w sprawie wspólnej organizacji rynku wina.

Napisałem dla:

„ZIELONA PLANETA”, LISTOPAD – GRUDZIEŃ 2006, 6(69)

Reklamy